Hội thảo vùng Nam bộ: phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh mới

Hội thảo do đồng chí Lê Cao Thắng - Phó Viện trưởng Thường trực Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu Khoa học, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Mặt trận; đồng chí Nhạc Phan Linh - Phó Viện trưởng Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu Khoa học, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Mặt trận; đồng chí Nguyễn Tấn Phú - Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đồng Nai đồng chủ trì. Hội thảo được tổ chức tại Phân viện khu vực phía Nam - Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu Khoa học, Ấp 7, xã An Phước, thành phố Đồng Nai.

Với chủ đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, các nội dung tại Hội thảo tập trung làm rõ những vấn đề đang đặt ra đối với việc củng cố và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong điều kiện xã hội có nhiều biến đổi nhanh chóng về cơ cấu dân cư, nghề nghiệp, lợi ích, nhu cầu và phương thức tham gia xã hội.

Tại Phiên I – “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn trong việc phát huy sức mạnh Đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh mới”, các đại biểu đã nghe và trao đổi về nhiều nội dung thiết thực, trong đó có vai trò của các tổ chức tôn giáo trong củng cố khối đại đoàn kết; vai trò của trí thức, doanh nhân và chuyên gia trẻ trong xây dựng đồng thuận xã hội và phát triển bền vững; vai trò của Hội Nông dân trong hỗ trợ chuyển đổi sinh kế, phát triển nông nghiệp đô thị, xây dựng nông thôn mới; vai trò của Hội Cựu chiến binh thành phố trong phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đáng chú ý, tham luận “Phát huy vai trò của trí thức, doanh nhân và chuyên gia trẻ trong xây dựng đồng thuận xã hội và phát triển bền vững” do TS. Hoàng Thị Bích Hằng - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Đồng Nai trình bày đã đặt ra một vấn đề có ý nghĩa trực tiếp đối với yêu cầu phát triển của địa phương: trong điều kiện xã hội ngày càng có nhiều nguồn lực, làm thế nào để chuyển sự đa dạng về tri thức, năng lực sáng tạo và lợi ích thành năng lực hành động chung.

Tham luận nhấn mạnh, trí thức, doanh nhân và chuyên gia trẻ không chỉ là những lực lượng cần được tập hợp mà còn là những chủ thể trực tiếp tham gia kiến tạo đồng thuận xã hội. Trong đó, trí thức có vai trò cung cấp tri thức, bằng chứng khoa học, tư vấn và phản biện; doanh nhân có khả năng tổ chức nguồn lực, đưa ý tưởng và giải pháp vào thực tiễn, tạo ra các giá trị kinh tế - xã hội; đội ngũ chuyên gia trẻ bổ sung những tri thức mới, công nghệ mới và phương thức hợp tác mới. Khi các nguồn lực này được kết nối với Nhà nước, cộng đồng và những vấn đề phát triển cụ thể, sức mạnh riêng lẻ có thể được chuyển hóa thành sức mạnh chung.

Một điểm đáng chú ý được đề xuất là cần chuyển từ cách thức “tập hợp theo thành phần” sang “kết nối theo năng lực”; từ “mời tham dự” sang “đặt hàng bài toán”; từ “tham vấn cuối quá trình” sang “tham gia từ sớm”; từ đánh giá hoạt động sang đánh giá kết quả và tác động. Đây không chỉ là sự thay đổi về phương thức huy động nguồn lực mà còn là sự thay đổi trong tư duy về vai trò của trí thức, doanh nhân và chuyên gia trẻ trong quá trình hoạch định và thực hiện các nhiệm vụ phát triển.

Phiên II của Hội thảo tập trung thảo luận với chủ đề “Đổi mới nội dung, phương thức tập hợp, vận động Nhân dân, củng cố và phát huy sức mạnh Đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh mới”. Nội dung thảo luận đặt ra nhiều vấn đề sát với thực tiễn, như những biến đổi đang tác động đến công tác tập hợp, vận động Nhân dân; yêu cầu đổi mới phương thức tiếp cận các nhóm xã hội có đặc điểm và nhu cầu khác nhau; giải pháp để Mặt trận thực sự gần dân, sát dân, lắng nghe dân và kết nối các nhóm xã hội; phát huy vai trò của hệ thống chính trị cơ sở, công nhân, người lao động nhập cư và thanh niên trong xây dựng cộng đồng.

Từ góc nhìn thực tiễn tại Đồng Nai, các tham luận và nội dung thảo luận cho thấy đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh mới không thể chỉ được nhìn nhận ở việc tập hợp đông đảo các tầng lớp Nhân dân, mà quan trọng hơn là tạo dựng được cơ chế để các chủ thể khác nhau cùng tham gia, cùng đóng góp và cùng hành động vì những mục tiêu chung.

Đặc biệt, trong điều kiện chuyển đổi số ngày càng tác động sâu rộng đến đời sống xã hội, phương thức tập hợp và vận động Nhân dân cũng cần được đổi mới. Tài liệu hội thảo chỉ ra rằng môi trường số đã trở thành một không gian xã hội quan trọng, nơi người dân tiếp cận thông tin, bày tỏ quan điểm và hình thành các cộng đồng mới. Vì vậy, công tác Mặt trận cần kết hợp hài hòa giữa phương thức trực tiếp và môi trường số, tăng cường đối thoại, tương tác đa chiều, ứng dụng công nghệ và dữ liệu để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân.

Từ thực tiễn đó, một phương châm được đề xuất là xây dựng “Mặt trận 3 gần: gần dân - gần cơ sở - gần không gian số”, lấy công nghệ làm phương tiện, dữ liệu làm nguồn lực, tương tác làm phương thức và đồng thuận xã hội làm mục tiêu.

Hội thảo cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục phát huy vai trò của các tổ chức thành viên, các tầng lớp trí thức, doanh nhân, thanh niên, công nhân, nông dân, cựu chiến binh, phụ nữ, đồng bào các dân tộc, tôn giáo và các cộng đồng xã hội trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Mỗi lực lượng có thế mạnh, phương thức đóng góp khác nhau; vấn đề quan trọng là phải tạo được môi trường kết nối, đối thoại và phối hợp để các nguồn lực ấy cùng hướng vào những nhiệm vụ phát triển cụ thể của địa phương.

Thông qua các tham luận và trao đổi tại Hội thảo, nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn đã được nhận diện, phân tích từ nhiều góc nhìn, góp phần làm rõ hơn yêu cầu đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận và các tổ chức thành viên trong tình hình mới. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, đề xuất những giải pháp phù hợp nhằm tăng cường đồng thuận xã hội, phát huy nguồn lực Nhân dân và xây dựng thành phố Đồng Nai phát triển nhanh, bền vững.

Với tinh thần khoa học, dân chủ và thực tiễn, Hội thảo vùng Nam Bộ “Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh mới” đã góp phần mở rộng không gian trao đổi giữa các nhà nghiên cứu, cán bộ thực tiễn và các lực lượng xã hội; đồng thời khẳng định một yêu cầu có tính xuyên suốt: muốn phát huy sức mạnh đại đoàn kết trong giai đoạn mới, cần chuyển mạnh từ tư duy “tập hợp” sang “kết nối”, từ “vận động” sang “đồng hành”, từ phát huy từng nguồn lực riêng lẻ sang tổ chức để các nguồn lực cùng tạo nên năng lực hành động chung.

Hồng Hạnh