Tọa đàm về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công tác dân tộc, tôn giáo

Chủ trì tọa đàm có các đồng chí: Trần Văn Đoài, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách; Hà Văn Chín, Phó Giám đốc Học viện Dân tộc; Điểu Nen, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Đồng Nai. Cùng tham dự tọa đàm còn có các đồng chí: Nguyễn Văn Dũng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy; Nguyễn Tấn Phú, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố; đại diện các sở, ban, ngành thành phố Đồng Nai cùng UBND các xã, phường và trường đại học trên địa bàn thành phố. 

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Thanh Phong tham gia đóng góp ý kiến xây dựng đề án.

Theo Vụ Chính sách (Bộ Dân tộc và Tôn giáo), mục tiêu đề án là xây dựng và triển khai đồng bộ hệ thống chính sách, cơ chế, tổ chức và phát huy nguồn lực nhằm phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công tác dân tộc, tôn giáo; nâng cao chất lượng xây dựng, hoạch định, tổ chức thực hiện và giám sát chính sách dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cộng đồng người có đạo... Thời gian dự kiến triển khai thực hiện đề án từ năm 2026 đến hết năm 2035.

Trong chương trình, các đại biểu đã tập trung đóng góp đối với một số nội dung trọng tâm của đề án, như: Hoàn thiện thể chế, chính sách và quy trình quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; nâng cao tiềm lực khoa học, công nghệ và phát triển hệ thống tổ chức nghiên cứu khoa học, công nghệ; phát triển nguồn nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao khoa học, công nghệ; huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính; tăng cường hợp tác trong nước và quốc tế…

Tham gia đóng góp ý kiến phục vụ nghiên cứu xây dựng Đề án, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đồng Nai Nguyễn Thanh Phong đóng góp 5 nội dung trọng tâm: Thứ nhất, Đề án nên chuyển mạnh từ tư duy “nghiên cứu về lĩnh vực dân tộc, tôn giáo” sang tư duy “khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giải quyết các bài toán thực tiễn của công tác dân tộc, tôn giáo”. Mỗi nhiệm vụ khoa học và công nghệ cần xuất phát từ một bài toán quản lý, một vấn đề thực tiễn cụ thể và sản phẩm cuối cùng phải có địa chỉ ứng dụng, cơ quan tiếp nhận và chỉ tiêu đánh giá hiệu quả. Điều này phù hợp với chính dự thảo khi đề xuất đổi mới quy trình theo hướng đặt hàng theo yêu cầu xây dựng, quản lý chính sách và gắn nghiên cứu với ứng dụng, đánh giá tác động.

Thứ hai, đề nghị xác định dữ liệu là một trong những hạ tầng cốt lõi của Đề án. Đề cương đặt mục tiêu đến 2030, 100% lĩnh vực quản lý chính về dân tộc, tôn giáo có hệ thống dữ liệu chuyên ngành;  Cần xây dựng kiến trúc dữ liệu thống nhất từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”; đồng thời tăng cường ứng dụng GIS, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để phân tích, dự báo, hỗ trợ hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo. Không nên phát triển nhiều hệ thống thông tin riêng lẻ, thiếu khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu.

Thứ ba, đề nghị Đề án thiết lập cơ chế để địa phương trực tiếp đề xuất các bài toán cần khoa học và công nghệ giải quyết. Theo đó, bài toán có tính quốc gia thì Trung ương đặt hàng; bài toán liên vùng, liên tỉnh thì Trung ương và địa phương phối hợp; bài toán đặc thù của địa phương thì giao địa phương chủ động đặt hàng và tổ chức thực hiện. Viện, trường, doanh nghiệp và chuyên gia sẽ tham gia giải bài toán trên cơ sở đặt hàng thực tế. Như vậy sẽ tránh trùng lặp và đặc biệt tăng khả năng ứng dụng kết quả. Đề cương hiện cũng dự kiến danh mục nhiệm vụ cụ thể sẽ được xác định kèm theo Đề án.

Thứ tư, Đề cương hiện còn một số chỉ tiêu để trống như “% chính sách chương trình DTTG...” và “ít nhất % cán bộ CC làm công tác DTTG...”.cần đặc biệt coi trọng việc ứng dụng và chuyển giao kết quả nghiên cứu. Hiệu quả của Đề án không nên chỉ đánh giá bằng số lượng đề tài, hội thảo hay báo cáo khoa học, mà quan trọng hơn là bao nhiêu kết quả nghiên cứu được đưa vào chính sách, bao nhiêu công nghệ và mô hình được ứng dụng, bao nhiêu bài toán thực tế của người dân và cơ quan quản lý được giải quyết.

Thứ năm, đề nghị lượng hóa các chỉ tiêu đến năm 2030 và 2035, nhất là tỷ lệ chính sách được xây dựng trên cơ sở dữ liệu và kết quả nghiên cứu; tỷ lệ nhiệm vụ khoa học và công nghệ được ứng dụng sau nghiệm thu; mức độ hình thành, kết nối và chia sẻ dữ liệu; tỷ lệ cán bộ được đào tạo về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kỹ năng số.

Những ý kiến đóng góp tại tọa đàm sẽ được Ban soạn thảo Đề án nghiên cứu, chọn lọc để đưa vào hoàn thiện Đề án trong thời gian tới. 

Kiên Cường theo Sở KH&CN Đồng Nai